سمبل (mascot) یازده دوره جام جهانی

 

 

در دوره های مختلف جام جهانی یا مسابقات بین المللی و المپیک علامت ها، سمبل ها و یا نمادهایی هستند که از قبل طراحی و براساس سلیقه یا فرهنگ کشور میزبان به عنوان سمبل یا نماد مسابقات معرفی می شوند. نمادهایی که ممکن است از فرهنگ باستانی آن کشور باشند یا برعکس ریشه عمیقی نداشته و صرفا به جهت مسابقات همان دوره ساخته شده باشند. نمادها قدرتی اساسی و خودجوش هستند که موجب انعکاس صدا می شوند و چرخشی در هستی ایجاد و بشر را راهنمایی می کنند. از انسان فراتر می روند و به سطحی جهانی می رسند. نماد دارای نیروی جاودانی است که در بعضی حالت ها جنبه تقدس نیز می گیرد. در برخی موارد نیز کارکرد معکوس دارد.
اگر جام جهانی دوره گذشته را به خاطر داشته باشید از اژدها استفاده زیادی در جشن افتتاحیه، اختتامیه و سراسر بازی های جام جهانی 2002 (کره و ژاپن) می شد. چون اژدها(Dragon)  در شرق مخصوصا کشورهای شرق آسیا یک نیروی سودمند آسمانی است، اما همین اژدها در غرب یک نیروی مخرب و شیطانی است. کافی است نگاهی به فیلم های غربی ها بیندازیم. گیدورا، ماترا، کینگ کونگ و ... موجوداتی بودند که به رغم ظاهر وحشتناکشان عامل خرابی و برهم زدن نظم بودند. در دوره های مختلف جام جهانی نیز کشور میزبان سعی کرده تا با نمادی که مربوط به همان کشور است، این رخداد را به لحاظ نمادین و سمبلیک به نفع خود تمام کند. حال به بعضی از نمادها و سمبل های دوره های مختلف می پردازیم.

(نکته:انتخاب سمبل برای بازی های جام جهانی رسما از سال ۱۹۶۶ به بعد اجرا شد.پس دوره های قبل از آن فاقد سمبل میباشند.)

1966: میزبان انگلیس- قهرمان، انگلیس - نایب قهرمان، آلمان غربی
این دوره، اولین دوره ای بود که حیوانی به عنوان سمبل بازی های جام جهانی معرفی شد. سمبل آن دوره دقیقا مثل امسال شیر بود. یک شیر کارتونی به نام "ویلی جام جهانی" که بیشتر شبیه کارتون های ژاپنی بود. عروسک این سمبل در همه مسابقه ها در کنار زمین حضور داشت. شاید با همین سمبل بود که انگلیس در زمین خود قهرمان جهان شد; جایی که متعلق به بابی مور فقید بود.

 

 

 

 

1970: میزبان، مکزیک - قهرمان، برزیل - نایب قهرمان، ایتالیا
همه با نام مکزیک یاد کلاه های لبه دار پهن مکزیکی می افتیم و یاد آن جوک های معروف مکزیکی از بالای سر. نماد بازی های این دوره پسرکی بود که با پوشیدن لباس ورزشی یک کلاه مکزیکی نیز به سر داشت. این پسر که "خوانیتو" نام داشت با کلاه مکزیکی خود (سامبررو) موفقیت بیشتری نسبت به شیر دوره قبل داشت.

 

 

 

 

 

 

1974: میزبان، آلمان غربی  - قهرمان، آلمان - نایب قهرمان، هلند
دوباره میزبان توانست با کمک سمبل خود قهرمان جهان شود. آلمان غربی با سمبل دو پسربچه فوتبالیست آلمانی "تیپ" و "تاپ" که پوست صورتشان سفید و لپ هایشان قرمز بود، دقیقا خواسته بود شاخصه کودکان آلمانی را نشان دهد و نه یک سمبل بین المللی را. این دو پسربچه دقیقا مثل کارتون های دوران کودکی ما، "لولک" و "بولک" بودند.

 

 

 

 

 

 

1978: میزبان، آرژانتین - قهرمان، آرژانتین - نایب قهرمان، هلند
انگار هر میزبان با سمبل های خودش می تواند قهرمان شود. باز دوباره آرژانتین که میزبان جام بود، قهرمان هم شد. باز هم یک پسربچه نقش سمبل بازی ها را داشت. یک پسر آرژانتینی که لباس تیم ملی آرژانتین را به تن داشت و کلاه و حتی توپش آبی بود. اما برخلاف سمبل مکزیک که پسر مکزیکی سفیدپوست بود، آرژانتینی های متعصب حتی رنگ "خوانیتو" (سمبل آرژانتین) را شبیه دورگه های سرخپوست یا افراد بومی کرده بودند.

 

 

 

 

1982: میزبان، اسپانیا - قهرمان، ایتالیا - نایب قهرمان، آلمان
اولین دوره ای که شخصیت سمبل ها مانند دوره های قبل نه حیوان بود نه آدم، بلکه یک میوه بود. یک پرتقال که توپی کوچک در دست داشت. این پرتقال "ناران خیتو" نام داشت. اما این پرتقال ورزشکار کارکردی معکوس داشت و اصلا مورد توجه قرار نگرفت.

 

 

 

 

 

 

 

1986: میزبان، مکزیک  - قهرمان، آرژانتین  - نایب قهرمان، آلمان
باز هم میزبانی به مکزیکی های کلاه به سر رسید. یک مکزیکی که مثل "خوانینو" همان پسربچه مکزیکی معروف کلاه سامبررو داشت، اما این بار کاملا یک مکزیکی تمام عیار بود. یک مرد مکزیکی با سبیل های بلند، پوست آفتاب خورده که فقط یک هفت تیر کم داشت تا یک گانگستر شود. اسم این مکزیکی تمام عیار "پیکه" بود.

 

 

 

 

 

 

1990: میزبان، ایتالیا- قهرمان، آلمان - نایب قهرمان، آرژانتین
یک گرافیک ساده، سمبل این دوره بود. یک فوتبالیست که سرش توپ فوتبال بود و مثل خانه سازی های خودمان از چند قطعه منظم هندسی تشکیل شده بود که هر قطعه رنگ کشور میزبان را داشت. یکی از عجیب ترین نمادها "شیائو" بود که فقط از دو سمبل به ساده ترین شکل استفاده کرده بود; پرچم ایتالیا و فوتبال

 

 

 

 

 

 

1994: میزبان، آمریکا- قهرمان، برزیل  - نایب قهرمان، ایتالیا
پس از 28 سال دوباره یک حیوان نماد بازی ها شد. "استرایکو" که یک سگ فوتبالیست بود با رنگ تیره و توپی زیر پا سمبل بازی های جام جهانی شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1998: میزبان، فرانسه  - قهرمان، فرانسه  - نایب قهرمان، برزیل
"فوتیکس" یک خروس محبوب و دوست داشتنی. یادم می آید عده ای از طرفداران آن قدر جوگیر شده بودند که در یکی از بازی ها خروس واقعی به زمین  آوردند. یک خروس که توپی به دست داشت و رنگ بدنش از رنگ های پرچم فرانسه گرفته شده بود.

 

 

 

 

 

 

 

2002: میزبان، کره و ژاپن  - قهرمان، برزیل  - نایب قهرمان، آلمان
اولین دوره ای که قهرمان جام از همان قاره میزبان نبود. سه موجود فضایی تزئینی "آتو"، "کازو" و "نیک" که اصلا نه مورد توجه قرار گرفتند نه دیده شدند. شاید فقط مطبوعات کشورهای میزبان آنها را جدی گرفتند. این سمبل نتوانست موفقیتی کسب کند.

 

 

 

 

 

 

 

2006: میزبان، آلمان - قهرمان، ایتالیا  - نایب قهرمان، فرانسه
گولئو ششم که یک شیر است. دقیقا شیری که در بازی های 1966 انگلیس مورد استفاده قرار گرفت با این تفاوت که این شیر یار دوست داشتنی تمام تیم های حاضر در جام جهانی است و این بار پا را از کارکرد خود فراتر گذاشته و حتی آلبوم موسیقی به دو زبان آلمانی و انگلیسی خوانده. این شیر یک دوست کوچولو دارد; یک توپ سخنگو که "پیله" نام دارد.