نگاهی کلی به تاریخچه لیگ فوتبال ایران...

از حرام انگلیسی تا ضیافت حج...

ما در مقاله ای جداگانه چگونگی پیدایش فوتبال در ایران را بطور كامل شرح داده ایم. ولی با این حال قبل از شرح تاریخچه لیگ ایران باز هم بطور خلاصه اشاره ای به چگونگی پیدایش فوتبال در ایران میكنیم.
سابقه بازی با توپ در ایران مانند بسیاری از كشور های جهان نزدیك به یك قرن قدمت دارد.جرقه اصلی فوتبال در ایران را با ورود افرادی از کشور صاحب فوتبال انگلستان که برای کشف چاههای نفت در جنوب ایران عازم کشورمان شدند،زده شد.آن ها ترجیح میدادند در اوغات فراغت خود پا به توپ شوند و شوق و علاقه مردم آبادان باعث شده بود تا آن ها نیز با تشکیل گروه هایی رو در روی انگلیسی ها فوتبال بازی کنند.
در سال‌های حدود ابتدای قرن حاضر فوتبال به عنوان دستاورد انگلیسی، از آبادان و مسجد سلیمان در ایران شروع شد. اولین نسل فوتبال در ایران از آبادان آغاز شد و خیلی ها همین امروز آبادان را مهد فوتبال ایران می‌دانند...
چندی بعد ، همین اتفاق در بوشهر افتاد. شهروندان انگلیسی در اوقات فراغت با هیجان رودروی تیم های محلی کشورمان می ایستادند و البته این رقابت‌ها بیشتر حالت تفریحی داشت و این رشته مهیج به تدریج در شهرهای دیگر ایران از جمله بندرانزلی و بندرعباس توسعه پیدا کرد.
گسترش منظم فوتبال در ادامه ، مرزهای شهرهایی چون آبادان و مشهد را نیز در نوردید و جوانان بیشتری را به سوی این رشته ورزشی جلب کرد.
قبل از شروع جنگ جهانی اول (1914) ، فوتبال در مدرسه آلمانی‌ها بازی می شد اما بعد از خاتمه جنگ، کالج آمریکایی‌ها در تهران پیگیر این ورزش شد. همچنین ، مسابقاتی بین اعضای سفارتخانه‌های اروپایی در ایران پایه ریزی و دنبال شد.

فدراسیون فوتبال ایران در سال 1325 تأسیس گردید، ولی 14 سال طول کشید تا برای اولین بار مسابقات باشگاههای کشور برگزار گردد...
البته نخستین تیم فوتبال در پایان دوره قاجاریه (1919) و برای قدردانی از کوشش‌های برادران سردارخان که تحصیل کرده بلژیک بودند و در امر بسط و گسترش فوتبال نقش داشتند تشکیل شد.
بازیکنان معروف آن تیم ، " برادران مفتاح"،"اکبر توفان"،"پان اسدالله"، "رضا والی کلانتری"، "هراند گالوستیان" و" گالیک هاراتونیان" بودند.
همچنین "ابوالفضل صدری" رئیس سازمان وقت ورزش، تشکیل تیم های آزاد در تهران را تشویق و ترغیب کرد و حتی برای برندگان رقابت های داخلی ، جوایزی تعیین کرد.
تیمی به نام تهران که اعضای آن از بازیکنان رشته‌های ورزشی مختلف بودند موفق به فتح نخستین دوره رقابت های داخلی فوتبال شد.
چندی بعد ، "حسین صدیقانی" که برای ادامه تحصیلات عالیه به ترکیه رفته بود به تیم فنر باغچه این کشور و سپس "راپیدوین اتریش" ملحق شد. وی پس از بازگشت به ایران، موسس یک تیم در شهر مقدس مشهد شد.
صدیقانی از جمله اولین کسانی بود که در اروپا با فوتبال مدرن و نوین آشنا شد. حضور وی در فوتبال ایران مصادف شد با انتقال تجربه و دانش روز فوتبال جهان به جوانان علاقمندی که تشنه یادگیری صحیح این رشته ورزشی بودند.
آنطور که به نظر می رسد تیم منتخب اتحادیه کارگران تحت عنوان تیم تهران اولین سفر برون مرزی که جنبه غیر رسمی داشت را به" بادکوبه" انجام داد. البته حاصل 3 بازی فوتبالیست‌های آن موقع کشورمان، 3 شکست پیاپی با نتایج 4 بر یک، 3 بر صفر و 2 بر صفر بود.

البته مسابقات فوتبال در اواسط دهه 30 و در حدود سال‌ 1334 در قالبی متمرکز آغاز شد زیرا در آن زمان ، فوتبال ایران با ساختاری به نام لیگ یا مسابقات باشگاهی غریبه بود و فوتبال تنها در شکل مسابقات استانی و یا رقابت بین قهرمانان استان ها در سراسر کشور انجام می شد.
اولین دوره این مسابقات در سال 1339 با تلاش تیمسار مکری، رئیس فدراسیون وقت برگزار شد. بنابر تصمیم فدراسیون در 6 منطقه ایران مسابقاتی به صورت مقدماتی برگزار شد و سپس 6 تیم برتر از 6 منطقه در رقابت‌های نهایی حضور یافتند و در نهایت تیم جم (شاهین) آبادان با 10 امتیاز از 5 مسابقه قهرمان ایران شد.
شاید یکی از قدیمی ترین مسابقاتی که در تاریخ فوتبال ایران به ثبت رسیده ، دیدارهای متمرکزی بود که در این سال برگزار و با قهرمانی شاهین آبادان به پایان رسید.اما چون اکثریت تیم های حاضر در این مسابقات ، منتخب استانها بودند نمی توان نام آن را رقابت های باشگاهی یا لیگ نهاد.
دو سال بعد ، دارایی فاتح چنین تورنمنتی شد.با کنار رفتن مکری، مسابقات لیگ نیز به فرامیوشی سپرده شد و تا سال 1346 دیدارها به صورت منتخب استانها انجام می‌پذیرفت .در سال های 1346 یک دوره مسابقات شبیه به لیگ به میزبانی كرمان برگزار شد و به قهرمانی پاس منجر شد .

از سال 1347 که مکری برای بار دوم رئیس فدراسیون فوتبال شد،‌فوتبال قهرمانی ایران دوباره شکل گرفت که در نهایت در این رقابت‌ها تیم پاس تهران به لطف پیروزی بر ملوان انزلی در تهران و توقف حریف در انزلی با بیشترین امتیاز برای دومین سال پیاپی قهرمان شد.
البته آمارنویسان فوتبال ایران ، سال 1349 را آغاز فوتبال باشگاهی ایران می دانند. مسابقاتی که در زمان ریاست مصطفی مکری برای اولین بار جنبه رقابت‌های باشگاهی را به خود گرفت زیرا تمام تیم های حاضر در آن ، باشگاهی بودند.در این سال کشور به چهار منطقه تقسیم شد و 20 تیم با هم پیکار نمودند که در نهایت تیم‌های اول و دوم هر گروه به دور نهایی راه یافتند و  در پایان تیم تاج تهران با غلبه بر پاس تهران به مقام قهرمانی رسید.

ولی یک سال بعد ، پرسپولیس موفق به فتح این جام شد تا قهرمانان این مسابقات ، تیم های سرخابی تهران باشند.
تجربه برگزاری این مسابقات ، توجه بیشتر مردم به این رشته ورزشی ، گسترش فوتبال در زمین های خاکی مناطق مختلف تهران و شهرهای دیگر و همچنین افزایش امکانات ابتدایی برای این ورزش در نقاط مختلف کشور، زمینه ایجاد مسابقات معتبری به نام جام تخت جمشید را در فوتبال ایران فراهم کرد.
در سال 1352 اولین دوره مسابقات باشگهاههای ایران تحت عنوان جام تخت جمشید با حضور 12 تیم در روز جمعه 15 تیرماه آغاز گردید تا فوتبال باشگاهی ایران وارد مرحله جدیدی از برنامه ریزی و انضباط اجرایی شود.
مسابقات جام تخت جمشید به این شکل تا سال 1357 انجام شد که در این سال با وقوع انقلاب ایران در حالی که ششمین دوره ی آن در حال برگزاری بود نیمه تمام رها شد تا فوتبال ایران 11 سال خاموش بماند.در سال های ابتدایی پیروزی انقلاب فوتبال که ریشه ی انگلیسی در ایران دارد یک بازی حرام تلقی میشد و انجام آن در همه مکان ها جرم بود.اما به تدریج با نقض این قانون در حالی که فوتبال در ایران آماده ی جان گرفتن دوباره بود رژیم بعثی عراق با حمله به جنوب ایران باعث شده بود که همچنان ایران برای برگزاری اینگونه بازی ها ناامن باشد.به هر حال پس از پیروزی انقلاب، نخستنین دوره مسابقات لیگ در فصل 69-68 با عنوان لیگ سراسری قدس برگزار گردید که طی آن 22 تیم در دو گروه مقدماتی رقابت کردند و تیم های اول و دوم هر گروه به دور نیمه‌نهایی راه یافتند و در نهایت استقلال تهران با برتری مقابل تیم پرسپولیس به مقام قهرمانی رسید.ذکر جزئیات بیشتر از وقایع رخ داده در لیگ های فوتبال ایران در این مجال نمیگنجد.برای اطلاع کامل از جزنیات هر لیگ به مقاله موجود برای لیگ همانسال مراجعه کنید.

مسابقات لیگ تا سال 1380 با عنوان جام آزادگان البته به شکلی نامرتب و بی‌نظم برگزار شد ولی از این سال به بعد مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران راه‌اندازی شد که تا به امروز نیز چندین دوره از آن سپری شده و هنوز هم ادامه دارد.در این سال ها فوتبال ایران و تیم های ایرانی در سطح آسیا هم درخشش های بسیار خوبی داشته اند و نام خود را در کنار تیم های مطرح قاره کهن میبینند تا جایی که پرسپولیس ایران در حال حاضر پرطرفدار ترین تیم آسیاست و یا تیم سپاهان در سال های اخیر همیشه جزو نماینده های ثابت ایران در آسیاست.البته استقلال هم در این سال ها همواره از قدرت های برتر فوتبال ایران بوده و در سال 2009 با اینکه موفق نشد به مراحل بعدی راه یابد اما نتایج خوبی در برابر رقبا بدست آورده.به طور کلی تیم های ایرانی از از سفر های خود به کشور های آسیایی علاوه بر هدف اصلی خود یعنی پیروزی در زمین حریف پی اهداف معنوی هم هستند.ثلا بازیکنان سپاهان به طور متوسط هر سال حج تمطع به جا میاورند.(آرزویی که هر ایرانی برای تحقق آن باید سال ها منتظر بماند)بگذریم.به طور کلی فوتبال ایران تا حرفه ای شدن راه بسیاری در پیش دارد که در نظر داریم در مقاله ای دیگر به طور مفصل درباره این موضوع بحث کنیم.

رکوردهای قهرمانی
9 بار: پرسپولیس تهران
7 بار: استقلال تهران
5 بار: پاس تهران
3 بار: سایپا کرج
1 بار: شاهین آبادان - سپاهان اصفهان - فولاد خوزستان

آمار گلزنان لیگ ایران:
* همچنین تمامی ادوار لیگ ایران به غیر از سال 1357 كه به علت وقوع انقلاب ششمین دوره لیگ تخت جمشید ناتمام ماند، فوتبال ایران بیش از 26 آقای گل داشته است که در مجموع بیش از 500 گل توسط آنها وارد دروازه حریفان شده است.
* غلامرضا عنایتی در پنجمین دوره و آرش برهانی در هشتمین دوره لیگ برتر با 21 گل زده بیشترین آمار گل زده را در یک فصل به خود اختصاص داده‌اند و حسین کلانی در سال 1350 با 7 گل زده، کمترین گل زده را در این چارچوب داشته است.
* در این مدت غلامحسین مظلومی با پیراهن تاج (استقلال فعلی) و غلامرضا عنایتی با پیراهن تیم‌های ابومسلم و استقلال توانسته‌اند در سه دوره عنوان آقای گلی مسابقات لیگ ایران را از آن خود کنند.

* در زیر اسامی، تعداد گل و زمان کسب عنوان آقای گل توسط مردان کفش طلای فوتبال ایران به شرح زیر است:
لیگ منطقه‌ای
1350: حسین کلانی از پرسپولیس با 7 گل زده
1351: حسین کلانی و صفر ایرانپاک هر دو از پرسپولیس با 11 گل زده
جام تخت جمشید
1352: غلامحسین مظلومی از تاج (استقلال فعلی) با 15 گل زده
1353: غلامحسین مظلومی از تاج (استقلال فعلی) و عزیز اسپندار از ملوان بندرانزلی با 10 گل زده
1354: نادر نورایی از هما با 18 گل زده
1355: غلامحسین مظلومی از تاج (استقلال فعلی) با 19 گل زده
1356: عزیز اسپندار از ملوان بندرانزلی با 16 گل زده
1357: حسین فرکی از پاس با 7 گل زده (این مسابقات به علت انقلاب شکوهمند اسلامی ناتمام ماند)
لیگ قدس
1368: محمد احمدزاده از ملوان با 16 گل زده
مسابقات جام آزادگان
1370: فرشاد پیوس از پرسپولیس با 11 گل زده
1371: جمشید شاه محمدی از کشاورز با 11 گل زده
1372: عباس سیمکانی از ذوب آهن با 17 گل زده
1373: فرشاد پیوس از پرسپولیس با 20 گل زده
1374-75: محمد مومنی از پلی اکریل اصفهان با 19 گل زده
1375-76: علی اصغر مدیرروستا از بهمن با 18 گل زده
1376-77: حسین خطیبی از شهرداری تبریز با 15 گل زده
1377-78: عبدالجلیل گل چشمه از ابومسلم و کورش برمک از تراکتورسازی با 11 گل زده
1378-79: مهند المهدی از صنعت نفت آبادان با 15 گل زده
1379-80: رضا صاحبی از ذوب آهن اصفهان با 14 گل زده
مسابقات لیگ برتر
1380-81: غلامرضا عنایتی از ابومسلم با 17 گل زده
1381-82: ادموند بزیک از سپاهان با 12 گل زده
1382-83: علی دایی از پرسپولیس با 16 گل زده
1383-84: غلامرضا عنایتی از استقلال با 20 گل زده
1384-85: غلامرضا عنایتی از استقلال با 21 گل زده
1385-86: عرفان اولروم از ابومسلم و مهدی رجب زاده از ذوب آهن با 17 گل زده
1386-87: محسن خلیلی از پرسپولیس و هادی اصغری از راه آهن با 17 گل زده
1387-88: آرش برهانی از استقلال با 21 گل زده

هشتمین دوره مسابقات لیگ برتر - سال 1387

یک جان، یک جام
قهرمانی دراماتیک استقلال در مشهد مقدس

15 مردادماه سال 1387 آغاز هشتمین دوره رقابت‌های لیگ برتر بود، مسابقاتی که نخستین آزمون رسمی فدراسیون جدید که ریاست سازمان لیگ آن برعهده عزیز محمدی بود، محسوب می شد.
استقلال با هدایت امیر قلعه نویی به میدان آمد و سایپا هدایت تیمش را به بازیکن مشهور فوتبال آلمان "لیت بارسکی" سپرده بود. در پرسپولیس اما حاشیه‌ها بیداد می کرد. حبیب کاشانی مدیرعامل موفق این باشگاه استعفا کرده بود و هدایتی به عنوان رئیس هیئت مدیره و مصطفوی با سمت مدیرعامل به پرسپولیس آمده بودند.
پول‌های هدایتی باعث شد قطبی که پس از قهرمانی پرسپولیس از این تیم جدا شده بود، با قراردادی عجیب باردیگر هدایت این تیم را برعهده بگیرد اما عملکرد نه چندان خوب این مربی، تغییر رفتار غیرمنتظره وی و در نهایت حاشیه‌های بسیار باعث شد وی در پایان هفته چهاردهم و توقف خانگی برابر صبای قم از این تیم جداشده و افشین پیروانی ابتدا به عنوان سرمربی موقت و در ادامه به عنوان سرمربی قطعی هدایت سرخپوشان را در لیگ برعهده بگیرد.
البته این پایان حاشیه‌های فنی و مدیریتی پرسپولیس نبود زیرا اوج درگیری‌های پشت پرده هدایتی و مصطفوی، زمینه استعفای(بخوانید برکناری) مصطفوی و جانشینی عباس انصاریفرد در تاریخ شانزدهم دیماه سال 87 را فراهم کرد. مدیرعامل جدید هم که از همان روزهای نخست، از جذب یک مربی کارآمد برای پرسپولیس سخن گفته بود، پس از مطرح کردن اسامی مختلف، در نهایت "نلو وینگادا" را به عنوان سرمربی پرسپولیس اعلام کرد.
موفق نبودن این مربی در پرسپولیس باعث شد سرخپوشان در نهایت با قرار گرفتن در رتبه پنجم لیگ، حذف از جام حذفی و لیگ قهرمانان آسیا، سال 87 را با تلخی به پایان رسانده و حتی نتوانند یکی از 4 سهمیه فوتبال ایران برای حضور در لیگ قهرمانان فصل بعد را هم به دست آورند.
در روزهای ناکامی سرخپوشان، ذوب آهنی‌ها با مربی خوش فکر خود، ابراهیم زاده و مدیریت بسیار خوب سعید آذری، خیلی زود خود را به عنوان یکی از مدعیان قهرمانی لیگ مطرح کردند ولی رقیبی سرسخت به نام استقلال داشتند.
رقابت این تیم تا هفته سی و سوم(ماقبل پایانی) ادامه داشت اما در این هفته توقف خانگی استقلال برابر سایپا و پیروزی 3 بر صفر ذوب آهن برابر ملوان، اختلاف امتیاز دو تیم را به 3 امتیاز رساند تا بسیاری از آبی پوشان از کسب عنوان قهرمانی کاملا ناامید شوند.

البته جو سازی‌ استقلال که از هفته‌ها پیش شروع شده بود و دو تیم ذوب آهن و فولاد که در هفته آخر برابر هم قرار می گرفتند را علنا به تبانی متهم کرده بود، حساسیت‌های مسابقه هفته آخر لیگ را ببیشتر کرده بود.
برخلاف انتظار همگان اما ناگهان اتفاقات بسیار عجیبی در هفته آخر رخ داد. شکست غیر منتظره 4 بر یک ذوب آهن برابر فولاد و پیروزی یک بر صفر استقلال در مشهد برابر پیام با تک جانوآریو، زمینه ساز قهرمانی رویایی و با تکیه بر تفاضل گل استقلالی ها شد.لیگ هفتم در حالی با قهرمانی دراماتیک استقلال به پایان رسید که کمتر کسی فکر می کرد آبی پوشان فاتح این مسابقات شوند.
ذوب آهنی ها البته با قهرمانی در جام حذفی و آسیایی کردن سپاهان، موفق ترین تیم لیگ هشتم نام گرفتند اما ابراهیم زاده هیچ زمان از دست دادن قهرمانی در روز پایانی لیگ را فراموش نخواهد کرد.
در انتهای جدول هم پیام مشهد، داماش گیلان و برق شیراز به دسته پایین تر سقوط کردند و استیل آذین و تراکتورسازی به عنوان قهرمانان گروه‌های دوگانه لیگ دسته اول و شاهین بوشهر به عنوان تیم برتر مرحله پلی آف، جواز حضور در لیگ هشتم را کسب کردند.
همچنین در پایان این مسابقات آرش برهانی از تیم استقلال با 21 گل زه آقای گل لیگ لقب گرفت و با رکورد 21 گل زده عنایتی در لیگ ششم برابری کرد اما نتوانست رکورد این بازیکن را بشکند!

یک جان، یک جام

جالب ترین اتفاق این دوره از لیگ این بود که جام قهرمانی از جاده جنوب به شمال رفت تا تهرانی ها جام از دست رفته را در روز آخر پس بگیرند و با خودشان به تهران بیاورند.شاید خود استقلالی ها هم فکر نمی کردند فولاد خوزستان در بازی ای که هیچ اهمیتی برایش نداشت تا این حد جدی بازی کند و جدی ترین مدعی قهرمانی را با نتیجه ای شاید باورنکردنی شکست دهد اما این اتفاق افتاد تا مثل سال قبل یک تیم محبوب پایتخت در ثانیه ها و دقایق آخر قهرمانی را جشن بگیرد.

در طی حدود 110 دقیقه قهرمانی چهار بار دست به دست شد تا در نهایت در دست آبی ها قرار گیرد. زمانی که بازی های فولاد خوزستان- ذوب آهن اصفهان و پیام خراسان- استقلال تهران شروع شد ذوب آهن قهرمان بود و در دقیقه پنجم بازی ها اما جام به دست آبی ها رسید. در دقیقه 72 ذوب آهنی ها جام را پس گرفتند ولی سه دقیقه بعد جام را به آبی ها دادند و این بار آبی ها نگذاشتند جام از دست آنها بیرون برود. استقلال بازی در مشهد را با استرس شروع کرد. غیبت پنج بازیکن آبی ها (بیژن کوشکی، پژمان منتظری، هاشم بیگ زاده، مجتبی جباری و سیاوش اکبرپور) به همراه پیش بودن سه امتیازی ذوب آهنی ها باعث شده بود استقلالی ها بازی را خیلی مقتدرانه شروع نکنند اما زمانی که خبر گل زودهنگام نادر احمدی در اهواز در استادیوم مشهد پیچید استقلالی ها باور کردند که می توانند با پیروزی بر پیام خراسان قهرمان لیگ برتر شوند.
استقلال که در خط حمله خود از زوج آرش برهانی و علی علیزاده استفاده می کرد سعی می کرد با ارسال های منیعی و حیدری از دو طرف و با اضافه شدن هافبک های خود در زمان حمله به گل برسد. در نقطه مقابل پیامی ها تنها با سه نفر (آرفی، کوشکی و...) به صورت ضدحمله به دروازه آبی ها نظر داشتند. ضدحمله های پیام و به خصوص حرکات آرفی باعث می شد استقلال نتواند با تعداد نفرات زیاد به دروازه مشهدی ها حمله کند اما در نهایت و قبل از پایان نیمه اول استقلال به خواسته اش رسید. حرکت برهانی از راست پس از یک رفت و برگشت توپ را در سمت چپ محوطه جریمه به میثم منیعی رساند و او هم توپ را پشت محوطه جریمه به فابیو جان واریو رساند و ضربه محکم و زیبای مرد برزیلی توپ را به زیر تیرک دروازه پیام دوخت.
با دو گلی که در اهواز و مشهد به ثمر رسیده بود استقلالی ها با رویای قهرمانی به رختکن رفتند. طبیعی بود که آنها در نیمه دوم با استرس بازی کنند و به دفاع بروند. از آن سو پیامی ها که در آستانه سقوط به دسته پایین تر بودند، سعی کردند با گرفتن میانه میدان حملاتی را روی دروازه استقلال طراحی کنند.
در چنین شرایطی و با وجود آنکه پیام در نیمه دوم بیشتر از استقلال توپ را در اختیار داشت اما حرکات آرش برهانی و اشتباهات مکرر مردان میانی پیام باعث می شد شمار حرکات خطرناک آبی ها از میزبان سبزپوش بیشتر باشد. در این لحظات تمام هوش و حواس آبی های داخل میدان و میلیون ها طرفدار آنها به بازی اهواز بود در دقیقه 72 بازی های همزمان اما ناگهان اتفاقی که آنها از آن می ترسیدند اتفاق افتاد. زمانی که مصطفی صالحی نژاد کاپیتان ذوب آهن در اهواز گل مساوی را زد اصفهانی ها جشن شادی گرفتند و برعکس آبی ها در سکوت همراه با ناراحتی فرو رفتند. اما قهرمانی اصفهانی ها فقط چهار دقیقه عمر داشت و احمد آل نعمه - مدافعی که سال بعد را احتمالاً در یکی از دو تیم بزرگ پایتخت خواهد گذراند- با یک ضربه سر اصفهانی ها را مات کرد. رسیدن خبر به مشهد کافی بود که بازی دوباره حساس شود، در حالی که آبی ها هنوز تغییر نتیجه در اهواز را باور نکرده بودند محمد قاضی سومین گل فولاد به ذوب آهن را زد تا مشخص شود سرنوشت قهرمانی در مشهد رقم خواهد خورد. در دقایق پایانی بازی مشهد را استقلال می توانست با خیال راحت ادامه بدهد اما آرش برهانی یک ضربه پنالتی را به طرزی بچگانه از دست داد تا استرس تا آخرین ثانیه ها ادامه یابد.
در حالی که در اهواز فولاد با زدن گل چهارم توسط سجاد فیض اللهی تیر خلاص را به ذوب آهن شلیک کرد استقلالی ها در مشهد با یک دفاع فشرده چهار دقیقه وقت اضافی را به پایان بردند و جشن قهرمانی گرفتند.
به هر حال مثل سال قبل یک تیم محبوب پایتخت تیمی از اصفهان را که نزدیک تر به جام بود ناکام کرد و جام را به تهران آورد. آیا استقلال شایسته ترین تیم برای کسب این جام بود.

اگر فولاد در بازی آخر پرتلاش و مردانه بازی نمی کرد استقلال می توانست جشن قهرمانی بگیرد؟ آیا قهرمانی که تنها به یک گل وابسته بود و بیش از هرچیز به واسطه بازی پاک تیمی دیگر رقم خورد را می توان قهرمانی مقتدرانه نامید؟ اصلاً آیا مهم است که قهرمانی مقتدرانه رقم بخورد یا نه؟
تنها چیزی که در تاریخ می ماند عنوان قهرمانی است پس بهتر است به این سوال ها فکر نکنیم. اما شاید سوالی که باید به آن فکر کرد این است که آیا امیر قلعه نویی با این قهرمانی مجدداً به «ژنرال» هواداران آبی بدل می شود. آیا این قهرمانی به معنای تثبیت جایگاه او در باشگاه آبی ها، فراموش شدن ناکامی های پیاپی آبی ها در آسیا و نیز جنجال های این هفته های اخیر است.
خداحافظی پیام؛ گریان در خانه
شاید اگر نتایج خوب اواخر فصل پیام نبود، همه راضی بودند این تیم سقوط کند. مشخص نبودن مالک واقعی، مشکلات مدیریتی، اوضاع بد مالی و اعتصاب های پیاپی بازیکنان عواملی بودند که باعث شد این تیم از همان اوایل فصل کاندیدای اول سقوط باشد. اما نتایج هفته های آخر بازیکنان و هواداران این تیم را به ماندن در لیگ برتر امیدوار کرد. در حالی که در بازی آخر این تیم آنها تنها به یک امتیاز احتیاج داشتند برابر استقلال تهران مدعی قهرمانی بازی سختی را پشت سر گذاشتند و در نهایت اگرچه ضعیف هم بازی نکردند یک بر صفر مغلوب شدند و پس از اینکه متوجه شدند در بازی های دیگر همزمان تیم های ابومسلم و استقلال اهواز برای فرار از سقوط توانستند نتایج لازم برای ماندن در لیگ برتر را به دست آورند، عزادار سقوط خود شدند. در بازی های دیگر ابومسلم در انزلی با نتیجه صفر - صفر برابر ملوان به تساوی رسید و با همان یک امتیاز در لیگ برتر باقی ماند. استقلال اهواز نیز در شیراز به دنبال پیروزی بود که به نتیجه دلخواه رسید و با 3 گل برق شیراز را شکست داد و باز هم در لیگ برتر باقی ماند.
مس در کرمان توانست با تحمیل شکست سنگین 4 بر صفر به پیکان به عنوان سومین نماینده ایران در لیگ قهرمانان آسیای سال بعد معرفی شود. 

.

هفتمین دوره مسابقات لیگ برتر - سال 1386

رویای سرخپوشان، كابوس زردپوشان
امپراشیر برنده ماراتن نفسگیر زرد و قرمز...

با تصمیم کمیته انتقالی، هفتمین دوره رقابت‌های فوتبال لیگ برتر باشگاه‌های کشور با اضافه شدن 2 تیم و 18 تیم آغاز شد، مسابقاتی که یک تازه وارد بزرگ به نام "افشین قطبی" داشت.
در این سال با تصمیم مسئولان دولتی و ورزشی و برای تمرکز زدایی فوتبال، چندین تیم تهرانی به شهرهای مختلف منتقل شدند که انتقال تیم پاس تهران، یکی از تاریخی‌ترین تیم‌های پایتخت به همدان، حاشیه‌های بسیاری را در پی داشت و حتی بازیکنانی نظیر وحید هاشمیان، جواد نکونام و بسیاری از پیشکسوتان این تیم مطرح تهرانی به این موضوع اعتراض کردند.
در این بین تیم صباباتری به قم منتقل شد، پیکان به قزوین و راه آهن هم به شهرری رفت تا ضمن به دست آوردن تماشاگر، فوتبال از تهران به شهرستان‌های فرستاده شود.
18تیم لیگ 86 عبارت بودند از: پرسپولیس ، سپاهان ، صباباتری ، ابومسلم ، پاس ، ذوب‌آهن ، پیكان، استقلال اهواز ، مس كرمان ، برق شیراز ، سایپا ، راه‌آهن ، استقلال ، فجر شهید سپاسی ، پگاه ، ملوان ، صنعت نفت آبادان ، شیرین فراز كرمانشاه.
استقلال هم فصلی پر حاشیه ای را پشت سرگذاشت. ابتدا هدایت این تیم برعهده ناصر حجازی بود اما ناگهان فیروز کریمی سرمربی شد و حجازی مدیر فنی و در روزهای پایانی لیگ قلعه نویی هدایت آبی پوشان را برعهده گرفت و با این تیم رتبه سیزدهم جدول رده بندی لیگ برتر(بدترین عنوان تاریخ فعالیت استقلال در رقابت های لیگ برتر) را کسب کرد اما این مربی با قهرمانی در جام حذفی مرهمی بر دل ریش استقلال گذاشت.
در هفتمین دوره لیگ برتر، هدایت پرسپولیس با مدیریت حبیب کاشانی ، به افشین قطبی سپرده شد. مربی ای که با ادبیات منحصر به فرد خود، مورد توجه ویژه فوتبالدوستان قرار گرفت.
البته سرخپوشان با این مربی تازه وارد، دوران پر فراز و نشیبی را تجربه کردند اما در نهایت با توجه به ناکامی سپاهان در روزهای پایانی لیگ برتر و امتیازات حساسی که این تیم براحتی از دست داد، در هفته سی و سوم و ما قبل پایانی به 2 امتیازی زردپوشان اصفهانی رسید تا تکلیف قهرمانی لیگ، در بازی هفته پایانی سرخ و زردهای تهران و اصفهان مشخص شود.
ضمن اینکه نباید فراموش کرد به خاطر بدهی‌های باشگاه پرسپولیس به بازیکنان خارجی خود، فیفا 6 امتیاز از این تیم کسر کرد. همچنین به خاطر اتفاقات تلخ بازی نقش جهان و مصدوم شدن سرباز احمدی، کمیته انضباطی 3 امتیاز از سپاهان کسر کرد تا کار به روز آخر کشیده شود.
در آن دیدار تاریخی که روز بیست و دوم مردادماه سال 1387 در ورزشگاه آزادی برگزار شد، ابتدا سرخپوشان با گل دقیقه 17 خلیلی از میهمان خود پیش افتادند اما حاج صفی در دقیقه 30 کار را به تساوی کشاند. بازی با همین نتیجه تا دقیقه 7+90 ادامه داشت که ضربه سر تمام کننده سپهر حیدری، جام را که تا دقایقی پیش رنگ زرد گرفته بود، از چنگ اصفهانی‌ها خارج کرده و پس از 6 فصل ناکامی، پرسپولیسی‌ها طعم مجدد قهرمانی را بچشند.
بدون شک این بازی برترین بازی فصل و اتفاقات آن مانند نبرد پایاپای پرسپولیس و سپاهان برای قهرمانی از عجیب ترین اتفاقات این فصل بود که در ثانیه‌های پایانی این تورنمنت فرسایشی، ردای قهرمانی بردوش سرخپوشان قرار گرفت تا سرخپ.شان پایتخت به نهمین قهرمانی خود در فوتبال ایران دست یابند.قرمزها این عنوان را در حالی بدست آوردند كه شش امتیاز از پرسپولیس به علت مسایل انضباطی در میانه های فصل کسر شده بود.
در تیم قهرمان آخرین لیگ، مهدی واعظی، حسن رودباریان، علیرضا حقیقی، محمدنصرتی، سپهر حیدری، نبی‌ا... باقری‌ها، مسعود زارعی، شیث رضایی، علیرضا نیكبخت، پژمان نوری، ژاك الونگ، كریم باقری، حسین بادامكی، عباس آقایی، ماته، محسن خلیلی، فرهاد خیرخواه و... با مربیگری افشین قطبی حضور داشتند.

البته با اینکه پرسپولیس در این فصل قهرمان شد اما اختلافات بسیاری روی نیمکت این تیم وجود داشت.پرسپولیس كه فصل را كشان كشان و با وجود اختلاف عمیق میان سرمربی و تیم به سلامت پایان داد اما كدورت میان قطبی و استیلی در برهه‌ای از فصل جایی اوج گرفت كه دو طرف میان بازیكنان به هم به درشتی سخن می‌گفتند. اخراج شیث و نیمكت نشینی مامانی و نیكبخت به زعم مقابله با باند استیلی صورت گرفت و البته نتیجه مثبت درپی داشت.جالب اینکه پس از قهرمانی سرخپوشان هم قطبی و هم حبیب کاشانی اعلام استعفا دادند!
در پایان این مسابقات تیم‌های صنعت نفت آبادان با 35 امتیاز و شیرین فراز کرمانشاه با 21 امتیاز به دسته پایین تر سقوط کردند و تیم‌های سپاهان نوین و پیام مشهد جواز حضور در لیگ برتر را کسب کردند. البته فولادی ها با خرید امتیاز تیم سپاهان نوین، در روزهای پایانی فصل نقل و انتقالات لیگ هشتم، به جمع تیم‌های هشتمین دوره لیگ برتر اضافه شدند.
بهترین بازیكنان این دوره از رقابت‌ها، محسن خلیلی و علیرضا نیكبخت از پرسپولیس، داوود حقی از استقلال اهواز و ایوان پتروویچ از تیم ابومسلم مشهد بودند.
محسن خلیلی و هادی اصغری مهاجمان تیم های فوتبال پرسپولیس و راه آهن با 18 گل زده عنوان آقای گلی هفتمین دوره لیگ برتر را به خود اختصاص دادند اما نتوانستند رکورد 21 گل رضا عنایتی را بشکنند.

رویای سرخپوشان، كابوس زردپوشان

تلاش دیگر فایده‌ای نداشت و این این كمتر از یك دقیقه باقیمانده نمی‌توانست تغییری در نتیجه بازی حساس بگذارد تا بدین شكل ژوران ویرا و شاگردانش جام قهرمانی را در تهران جا بگذارند و راهی نصف جهان شوند. رویای سرخپوشان، كابوس زردپوشان شد.

صد هزار تماشاگر به ورزشگاه آزادی آمده بود تا فتح لیگ برتر را توسط سرخپوشان به نظاره بنشینند اما این اتفاق آنقدر به طول انجامید كه كم‌كم پرسپولیسی‌ها ناامید شوند. سپاهان سابقه درهم كوبیدن بزرگان را در میان صدهزار تماشاچی مجموعه ورزشی آزادی در كارنامه دارد و همین مسئله باعث شده بود پس از گل تساوی احسان حاج‌صفی برای زردپوشان، اهالی نصف جهان برای یادآوری گذشته‌ها در لاك دفاعی فرو بروند و یازده نفره دفاع كنند.
تاكتیك دفاعی سپاهان با كنترل بازی و كاهش سرعت دیدار همراه بود كه برای بازیكنان پرسپولیس اخطارهایی را به همراه داشت؛ البته این اخطارها تنها به وقت‌كشی خلاصه نمی‌شد و افزایش برخوردهای بازیكنان و خشنوت بازی نیز در این زمینه كه داور بیشتر دست به جیب شده و برای كنترل بازی متوسل به كارت زرد شود، بی‌تاثیر نبود.
وقت قانونی به پایان رسیده بود تا اصفهانی آمده شوند برابر دیدگان صدهزار و یازده نفر سرخپوش جشن قهرمانی را برگزار كنند و جام قهرمانی را به خانه ببرند اما هفت دقیقه وقت اضافه كافی بود تا نتیجه دیدار آخر به نفع میزبان شود.
قطبی كه آماده بود تا با این شكست چمدان خود را ببندد و نیمكت پرسپولیس را احتمالاً تحویل یك خودی بدهد، با گل سپهر حیدری در دقیقه 6+90 یك نفس راحت كشید تا جای پایش محكم شود.
تلاش دیگر فایده‌ای نداشت و این كمتر از یك دقیقه باقیمانده نمی‌توانست تغییری در نتیجه بازی حساس بگذارد تا بدین شكل ژوران ویرا و شاگردانش جام قهرمانی را در تهران جا بگذارند و راهی نصف جهان شوند. بدین ترتیب رویای سرخپوشان، كابوس زردپوشان شد تا  مسافران نصف جهان علی‌رغم تلاشی كه برای تصاحب عنوان قهرمانی انجام دادند چندان مورد استقبال همشهرِی‌هایشان قرار نگیرند. ویرا باید این قانون را همیشه مدنظر داشته باشد كه در فوتبال لحظه‌ها تعیین كننده است و هر تیمی كه از حمله كردن طفره برود، دست آخر قربانی حمله تیم حریف خواهد شد.
اگر چه افشین قطبی با در دست گرفتن جام قهرمانی لیگ برتر با وجود كسر شش امتیاز تعیین كننده و حواشی این تیم، نشان داد مربی متفاوت بوده و ارزش رقم بالایی كه برای دوره یكساله به او پرداخت شده را دارد؛ اما واقعیت امر آن است كه نمی‌توان از بین‌اللمللی بودن تاكتیك پرسپولیس در راه فتح جام خلیج فارس، سخن به میان آورد چرا كه در صورت عدم وجود حیدری به عنوان ناجی پرسپولیس، قطعاً سرخپوشان در حال حاضر تنها با نایب قهرمانی خوش بودند.

پرسپولیس امتیازات فراوانی را در طول این فصل برابر تیم‌های نه چندان مدعی از دست داد كه مطمئناً در صورت حفظ آنها می‌توانست با آرامش بیشتری این جام را از آن خود كند اما با كسر شش امتیاز از این تیم، نیمه شكننده سرخپوشان به نمایش درآمد.
نیمه‌ای كه افشین قطبی تمام توان خود را وقف آن كرد تا در دیدارهای سرنوشت‌ساز اخیر این تیم، پنهان باقی بماند و با حفظ شیرزاه فنی سرخپوشان، قول خود را عملی كند.
به هر ترتیب صد هزار پرسپولیسی كه نتیجه می‌خواستند با رضایت مجموعه ورزشی آزادی را ترك كردند و افشین قطبی و شاگردانش نیز نتیجه یك فصل تلاششان را گرفتند كه به نظر راضی كننده رسید.
اما افسوس ... پرسپولیس که برای حفظ عنوان قهرمانی می‌بایست با حفظ و تقویت نقاط قوت از جمله سرمربی و بازیكنان كلیدی، نیمه شكننده‌اش كه در مواقع بحرانی به سراغ این تیم می‌آید را ترمیم میکرد و خود را برای حضور قدرتمندانه مجدد در میدان لیگ برتر تقویت میکرد با اتفاقات عجیب پس از قهرمانی که در فوتبال ایران به سراغ همه تیم ها می آید روبرو شد و با یک تركیب و کادر فنی از هم گسیخته پا به لیگ هشتم حرفه ای گذاشت...

.

ششمین دوره مسابقات لیگ برتر - سال 1385

غروب با شکوه سلطان در هوای نارنجی

ششمین دوره رقابت‌های لیگ برتر در سایه تعلیق فدراسیون فوتبال از تاریخ هفدهم مردادماه سال 1385 آغاز شد، مسابقاتی که در سایه برکناری محمد دادکان و اتفاقات عجیب پس از جام جهانی و تعلیق فوتبال و تحت نظارت کمیته انتقالی به طرزی عجیب آغاز شد.
16 تیم این دوره عبارت بودند از: سایپا ، استقلال اهواز ، پرسپولیس ، استقلال ، سپاهان ، ابومسلم ، پیكان ، ذوب‌آهن ، مس كرمان  فجر شهید سپاسی ، پاس تهران ، برق شیراز ، صباباتری ، ملوان ، فولاد ، راه‌آهن.
البته هنوز دو ماه از برگزاری این مسابقات نگذشته بود که با رای دیوان عدالت صنعت نفت آبادان لیگ برتری شد و به همین دلیل کمیته انتقالی که ریاست آن برعهده محسن صفایی فراهانی بود، با تغییر نحوه صعود و سقوط تیم‌ها، رای به برگزاری لیگ با 18 تیم داد و مقرر شد صنعت نفت بدون حضور در مسابقات لیگ دسته اول جواز حضور در هفتمین دوره لیگ برتر را بدست آورد.
بدون درنظر گرفتن این موارد، لیگ ششم با تغییرات مهمی در هدایت تیم‌ها آغاز شد. حضور امیر قلعه نویی در تیم ملی باعث شد هدایت استقلال به مرفاوی سپرده شود. ضمن اینکه مصطفی دنیزلی هم سرمربی پرسپولیس شد و هدایت تیم پاس به همایون شاهرخی سپرده شد.
پاس با شاهرخی تلخ ترین فصل حضورش در لیگ برتر را تجربه کرد و حتی در هفته بیستم این مسابقات، اشتباه شاهرخی در دیدار با ملوان در استفاده از 4 بازیکن خارجی، باعث شد در پایان لیگ یک امتیاز دیگر از این تیم کسر شود.
در این رقابت‌ها صمد مرفاوی با نوع تاکتیک فوتبال نتیجه گرای خود، قانون نانوشته سقوط تیم‌های قهرمان را تا هفته‌های پایانی لیگ نقض کرد اما درحالیکه تا رسیدن به قهرمانی فاصله اندکی داشت، تیمش به دلایلی نامعلوم در 5 هفته پایانی تنها 2 امتیاز گرفتن تا ضمن از دست دادن صدرجدول به رده چهارم سقوط کند، گرچه اختلاف این تیم با تیم نخست 4 امتیاز بود.
در این بین تیم‌های سایپا و استقلال اهواز گوی سبقت را از آبی پوشان تهران ربودند و این دو تا هفته‌های پایانی رقابت سختی را برای قهرمانی داشتند اما یک اشتباه تاریخی باعث شد، شانس قهرمانی از اهواز به تهران بیاید.
در دیدار استقلال و مس در اهواز، شاگردان آبی پوش فیروز کریمی تا پایان دقیقه 90 با تک گل بیگدلی از میهمان خود پیش بودند اما ضربه بازیکنان مس کرمان درحالیکه از خط دروازه رد نشده بود، با اشتباه کمک داور مسابقه، گل تساوی مس را رقم زد تا با از دست دادن این دو امتیاز، سایپا و استقلال اهواز همچنان با 53 امتیاز در اندیشه قهرمانی باشند اما شانس نارنجی پوشان کرجی با توجه به تفاضل گل بیشتر نسبت به حریف اهوازی برای بالای سر بردن جام بیشتر شد.
در هفته پایانی لیگ هم تیم سایپا که محصول چهار سال كار مربیانی چون مایلی كهن و ذوالفقارنسب با علی دایی جوان صاحب عنوان قهرمانی شد. نارنجی ها با شکست مس کرمان در هفته پایانی و با توجه به توقف خانگی استقلال اهواز در دربی این شهر برابر فولادخوزستان، جام قهرمانی لیگ ششم را با هدایت علی دایی فتح کرد.جالب اینکه در این بازی علی دایی اسطوره فوتبال جهان  با ورود به زمین مسابقه یکی از دو گل پیروزی بخش سایپا را وارد دروازه مس کرد.این دیدار آخرین دیدار رسمی و این گل آخرین گل رسمی اسطوره فوتبال دنیا در مستطیل سبز بود.
آقای گل فوتبال ملی جهان پس از خروج غیرمحترمانه از پرسپولیس که پس از جام جهانی 2006 تحت فشار شدید در نوک پیکان تمامی انتقادات از تیم ملی فوتبال ایران قرار داشت.از قضاوت های ناجوانمردانه مردم و پیامک های تحقیر کننده علیه دایی در شب بازی با پرتغال گرفته تا انتقادات شدید مربیان و کارشناسانی مانند مایلی کهن در تلوزیون چنان ضربه مهلکی به اسطوره زد که هیچ کس فکر نمیکرد او از این میدان جان سالم به در برد.صبا دیگر دایی را نمیخواست و هیچ تیمی حاضر نبود او را به خدمت بگیرد! در حالی که همه منتظر بودند اسطوره با سرافکندگی غروب همیشگی خود را اعلام کند اما او همچنان قرص و محکم برای گرفتن حقش پافشاری میکرد و بیدی نبود که با این بادها بلرزد.دایی به هیچ وجه حاضر به اعلام بازنشسنگی نبود.او حتی حاضر بود برای ادامه فوتبال به لیگ یک برود اما ناگهان راه آهن برای به خدمت گرفتن دایی اعلام آمادگی کرد.در روز ورود دایی به هیئت فوتبال برای ثبت قرارداد با راه آهن او به شکلی غیر منتظره به سایپا پیوست که بعدها طی مصاحبه ای دلیل این پیوستن را دوستی قدیمی با لورانت آلمانی اعلام کرد.

او کار خود را با سایپا به صورت بازیکن با سایپا آغاز کرد پس از جدایی غیر منتظره "لورانت" از سایپا، هدایت این تیم را به عنوان مربی - بازیکن برعهده گرفت. دایی در چند هفته اول روی نیمكت ذخیره هم نشست ناگهان با فرار پیر مرد آلمانی سرمربی تیم شدو با این قهرمانی، باردیگر به فوتبال ایران بازگشت.هنوز هم بحث بر سر نقش مربی آلمانی و دایی در قهرمانی سایپا مطرح است اما دایی پس از كش و قوس‌های بسیار در بازی آخر در كرج قهرمان شد و برای همیشه از دنیای بازیگری كنار رفت.
در تیم سایپای 85، میثاق معمارزاده، رحمان احمدی، ارشاد یوسفی، ابراهیم صادقی، جلال حسینی، جواد آشتیانی، مجید غلام نژاد، محسن خلیلی، امید شریفی نسب، داریوش یزدانی، امیر وزیری و... به علی دایی برای کسب این افتخار کمک کردند.
از سوی دیگر تیم‌های شیرین فراز کرمانشاه و پگاه گیلان به عنوان تیم‌های برتر رقابت‌های دسته اول به لیگ برتر صعود کردند. همچنین در تورنمنتی چهارجانبه که با حضور تیم‌های راه آهن و فولاد سقوط کنندگان لیگ برتر و تراکتورسازی و شهرداری بندرعباس تیم‌های دوم جدوال دوگانه لیگ دسته اول، برگزار شد، تیم راه آهن مجددا موفق به کسب جواز حضور در لیگ برتر شد تا به همراه صنعت نفت آبادان، تیم‌های لیگ هفتم را کامل کنند.
در لیگ سال 85، نفراتی مثل ابراهیم صادقی از تیم سایپا، مهرزاد معدنچی از تیم فوتبال پرسپولیس و دنی اولروم از ابومسلم بهترین بازیكنان سال بودند.
اما بازی‌های سایپا و استقلال در دور رفت و برگشت كه هر دو با پیروزی سایپا خاتمه یافت را می‌توان جزو خاطره انگیزترین مصاف‌های این سال در رقابت‌های لیگ منظور كرد.
ضمن اینکه عرفان اولروم از تیم فوتبال ابومسلم مشهد و مهدی رجب زاده از تیم فوتبال ذوب آهن اصفهان با 17 گل زده عنوان مشترک آقای گلی لیگ را بدست آورند. 

.

.

پنجمین دوره مسابقات لیگ برتر - سال 1384

اسب آبی در مراسم قهرمانی آبی ها!

لیگ سال 84، از روز دهم شهریورماه سال 84 با شرکت 16 تیم آغاز شد.
تیم‌های استقلال ، پاس ، سایپا ، صباباتری، ابومسلم، ذوب‌آهن  سپاهان ، فولاد ، پرسپولیس ، فجر شهید سپاسی ، ملوان انزلی ، استقلال اهواز ، راه‌آهن ، برق شیراز ، شموشك نوشهر  و شهید قندی یزد  تیم‌های لیگ این سال بودند.
با توجه به صعود تیم ملی ایران به جام جهانی و شرکت در اردوهای آماده سازی و دیدار های تدارکاتی لیگ امسال باید فشرده تر از سال های قبل برگزار میشد ولی وقفه های بسیار در طول رقابت ها باعث نشد که لیگ با بی برنامگی به پایان برسد که این مسئله در انتهای فصل تعجب همگان را برانگیخت! و مسئولان فدراسیون که از این مساله را باعث غرور و افتخار خود میدانستند تصمیم به برگزاری لیگ ششم با شرکت 18 تیم کردند!!
پنجمین دوره رقابت‌های لیگ برتر باشگاه‌های کشور در حالی آغاز شد که همانند 3 فصل گذشته، قهرمان دوره قبلی لیگ، فولاد خوزرستان، لیگ را با نتایج ضعیف شروع کرد تا قانون نانوشته سقوط قهرمانان ادامه دار باشد.
در این مسابقات باردیگر پاس و استقلال از همان روزهای نخست خود را به عنوان مدعی قهرمانی معرفی کردند و تا هفته‌های پایانی لیگ هم این رقابت‌ ادامه داشت اما اینبار این سبزپوشان تهرانی بودند که ناکام ماندند تا پروژه برنامه 3 ساله قلعه نویی در استقلال با قهرمانی پایان خوشی داشته باشد.
در این فصل در پایان هفته بیست و پنجم، پاس و استقلال در امتیاز 48 مساوی بودند اما شکست غیرمنتظره 3 بر صفر پاس برابر ذوب آهن در اصفهان و متعاقب آن تساوی پر حرف و حدیث 4 بر 4 برابر سپاهان(مسابقه ای که تا دقیقه 83 با نتیجه 4 بر 2 به سود پاس در جریان بود اما در عرض دو دقیقه و با اشتباه کمک داور به تساوی تبدیل شد)، باعث شد پاسی ها صدرجدول را به استقلالی ها بسپارند.
در هفته آخر این دوره از لیگ هم، استقلال 56 امتیازی در ورزشگاه مملو از تماشاگر آزادی با نتیجه 4 بر یک از سد برق گذشت تا پیروزی 4 بر 2 پاس در زمین صبا بی تاثیرمانده و آبی پوشان تهران با یک امتیاز بیشتر از سبزپوشان جام قهرمانی را بالای سرببرند.استقلال با قلعه‌نویی سه سال در كورس قهرمانی بود و بالاخره در آخرین روز لیگ پنجم به عنوان قهرمانی دست یافت که ضمن انتقام گرفتن از تیم پاس، پروژه برنامه 3 ساله اش را با موفقیت به پایان رساند.باآغاز و در اردیبهشت 85 در آستانه جام جهانی به پایان رسید.

در تیم استقلال 84، وحید طالب لو، سید مهدی رحمتی، امیر حسین صادقی، محمود فکری، آگوستین گیلا ئوری، علیرضا منصوریان، اصغر طالب نسب، مرتضی ابراهیمی، حسین کاظمی، سعید لطفی، فرزاد مجیدی، علیرضا اکبرپور، پیروز قربانی، مهدی امیر آبادی، رضا عنایتی، علیرضا واحدی نیکبخت، سبو شهبازیان، شاهین خیری، مرتضی هاشمی زاده، رامین محرم نژاد، مجتبی جباری، سیاوش اکبرپور،  میثم با ئو و پیمان نادری و... حاضر بودند.
امیر قلعه‌نویی هم در این سال سرمربی استقلال بود كه به وعده اش (‌برنامه سه ساله برای قهرمانی ) عمل كرد. دكتر قریب مدیرعامل این تیم بود.
خاطره انگیزه‌ترین دیدار این سال، دیدار پایانی لیگ میان دو تیم استقلال و برق شیراز بود كه استقلال با نتیجه پیروزی كوبنده چهار بر یك برابر حریف در روز اول اردیبهشت سال 85 جشن قهرمانی گرفت. آبی‌ها سال‌ها داغ ناكامی در قدم‌های آخر را چشیده بودند و آن روز برای حمایت تیم شان بسیج شدند. حاصل این اشتیاق جمعیت 200 هزار نفری پشت درب‌های آزادی بود كه به خانه‌های شان راهنمایی شدند چون دیگر جایی در سكوها و دیوارهای آزادی نمانده بود. یك اسب كه هنوز معلوم نشده چگونه وارد محوطه زمین چمن شده بود، نكته خاطره انگیزه مراسم باشكوه اهدای جام شد.
البته یکی از مهمترین اتفاقات دیگر این لیگ در هفته بیست و یک رخ داد که در جریان دیدار سایپا با ذوب آهن، سرمربی تیم اصفهانی به اشتباه 4 بازیکن خارجی را به میدان فرستاد و پس از کش و قوس‌های بسیار در نهایت کمیته انضباطی تنها یک امتیاز آن دیدار که با تساوی بدون گل به پایان رسیده بود را از تیم ذوب آهن کم کرد.
ضمن اینکه در این فصل شکایت تیم صنعت نفت آبادان از تیم راه آهن که در دیوان عدالت اداری مطرح شد و همچنین طولانی شدن مسابقات و برگزاری فینال جام حذفی پس از مسابقات جام جهانی از دیگر اتفاقات مهم این مسابقات بود.
از سوی دیگر در مرحله پلی آف لیگ دسته اول هم تیم‌های پیکان با برتری برابر پگاه و مس کرمان با غلبه بر هما، جواز حضور در لیگ ششم را کسب کردند و تیم‌های قعرنشین لیگ برتر، شموشک و شهید قندی، به دسته پائین‌تر سقوط کردند.
در لیگ سال 84، نفراتی مثل غلامرضا عنایتی و مجتبی جباری از تیم استقلال و جواد نكونام از تیم پاس سه بازیكن برتر مسابقات لیگ این سال بودند.
رضا عنایتی مهاجم تیم فوتبال استقلال با 21 گل زده برای دومین فصل متوالی و سومین بار در لیگ برتر عنوان آقای گلی را به خود اختصاص داد و رکورد آقای گلی تاریخی که با 20 گل در اختیار فرشاد پیوس بود، را شکست. فریدون فضلی با 17 گل و مهدی رجب زاده با 14 گل رده‌های بعدی این جدول را به خود اختصاص دادند.

لیگ پنجم در پنجره ی آمار و ارقام:
تعداد تیم ها: 16 تیم در یک گروه - بازی ها به صورت رفت وبرگشت
تاریخ  شروع مسابقات: پنجشنبه 10/6/1384
تاریخ پایان مسابقات: جمعه 21/2/1385
تعداد بازی ها: 240 بازی
تعداد گل ها: 524 گل
بهترین خط حمله: پاس تهران با 54 گل زده
ضعیف ترین خط حمله: شموشک نوشهر با 19 گل زده
بهترین خط دفاع: استقلال تهران با 17 گل خورده
ضعیف ترین خط دفاع: استقلال اهواز، قندی یزد و راه آهن تهران با 43 گل خورده
بیشترین برد: استقلال و پاس (16 برد)
کمترین برد: شموشک نوشهر و قندی یزد (4 برد)
پرگل ترین بازی:پاس 4-سپاهان 4 (هفته 27)و پاس 7- فولاد 1 (هفته 24)
پنالتی های گل شده: 49 ضربه
بهترین پنالتی زن: علی انصاریان (پرسپولیس)با4  ضربه پنالتی منجر به گل
بهترین پنالتی گیر: وحید طالب لو (استقلال تهران)با مهار 3 ضربه پنالتی
تعداد اخطارها: 912 کارت زرد
بیشترین کارت زرد: فجرشهید سپاسی با 71 کارت زرد
تعداد اخراج ها: 82 مورد
بیشترین کارت قرمز: فولاد خوزستان با 9  کارت قرمز
تیم اخلاق: ملوان انزلی با یک کارت قرمز و 42 کارت زرد
بهترین بازیکن: مجتبی جباری (استقلال تهران)
بیشترین پاس گل:  غلامرضا عیدی زاده (استقلال اهواز)با 12 پاس گل

بهترین گلزنان لیگ برتر چهارم
21 گل: رضا عنایتی (استقلال تهران)
17 گل: فریدون فضلی (استقلال اهواز)
14 گل: مهدی رجب زاده (ذوب آهن اصفهان)
12 گل: جواد کاظمیان (پرسپولیس)
11 گل: علی دایی (صباباتری)و سیاوش اکبرپور (استقلال تهران)
10 گل: حسین بادامکی (ابومسلم)و رسول خطیبی (سپاهان)
9 گل: هادی اصغری (راه آهن)، محمد غلامی (ملوان)و علی انصاریان (پرسپولیس)

.

چهارمین دوره مسابقات لیگ برتر - سال 1383

كوچ جام به سرزمین نخل‌های مقاوم

چهارمین دوره لیگ برتر که از روز دوشنبه بیست و سوم شهریور سال 1383 (13 سپتامبر 2003) آغاز شد، با اضافه شدن 2 تیم و افزایش 4 بازی برای هر یک از تیم‌ها‌، تجربه جدیدی در برگزاری این مسابقات محسوب می شد.
تیم‌های فولاد ، ذوب‌آهن ، استقلال ، پرسپولیس ، استقلال اهواز ، پاس تهران ، ملوان انزلی ، ابومسلم ، صباباتری ، سپاهان ، فجر سپاسی  ، برق شیراز ، سایپا تهران ، شموشك ، پیكان و پگاه تیم‌های حاضر در این دوره بودند.
با اینکه پیش از این سه دوره رقابت های فوتبال (حرفه ای) در ایران برگزار شده بود اما همچنان مسابقات با بی برنامگی برگزار می شد و تیم ها با تعویق ناگهانی رقابت‌ها و مشکلات دیگر دست به گریبان بود.
شکست 2 بر یک پاس مدافع عنوان قهرمانی برابر تیم برق شیراز، توقف استقلال تهران و باخت‌های سنگین پرسپولیس و سپاهان در هفته نخست، بهت عمومی را در جامعه فوتبال به همراه داشت.
در این رقابت‌ها و درحالیکه تیم‌های تهرانی پاس، استقلال و پرسپولیس در حاشیه‌های جنگ رسانه‌ای قرار داشتند، جوانان تیم‌ فولادخوزستان که سال‌ها زیر نظر وینگو بگوویچ و لوکا بوناچیچ تعلیم دیده بودند، توانستند گوی سبقت را از تمام مدعیان ربوده و با هدایت ملادن فرانچیچ، خیلی زود خود را به عنوان مدعی قهرمانی معرفی کنند.
گرچه تا روزهای پایانی لیگ چهارم، ذوب‌آهن‌اصفهان، استقلال تهران و حتی پرسپولیس در تعقیب هم‌تیمی‌های ایمان مبعلی بودند اما فولادی ها در هفته بیست و نهم(ماقبل پایانی) با پیروزی 2 بر یک برابر پگاه و با توجه به توقف ذوب‌آهن در ورزشگاه دستگردی برابر پاس همدان، جشن قهرمانی را در رشت برگزار کردند تا دومین تیم شهرستانی فوتبال ایران(بعد از سپاهان) باشند که جام قهرمانی را بالای سر می برند. فولاد ;که از ابتدای فصل ظهوری خوب داشت با 64 امتیاز قهرمان این دوره از رقابت‌ها شد.
فولاد که با ظهور طوفانی خود در این فصل به برزیل ایران معروف شده بود پس از آن قهرمانی بازیکنان همچون مبعلی، کعبی، میرزاپور، کاملی مفرد، شریفی نسب را به فوتبال ایران معرفی کرد و با قهرمانی اش در لیگ چهارم " هلهله " را به جنوب ایران برد.
در تیم فولاد قهرمان، ابراهیم میرزاپور، میثم سلیمانی، حسین كعبی، جلال كاملی، پیام حاجی نجف، عادل كلاه كج، ایمان مبعلی، یحیی گل محمدی، احمد مومن زاده، نادر احمدی، افشین حاجی پور، امید شریفی نسب، لفته حمیدی و... حاضر بودند و ملادن فرانچیچ سرمربی این تیم بود.
به نوعی این قهرمانی نه تنها به خوزستانی ها بلکه به تمام ایرن خصوصا تیم ملی فوتبال کشورمان نیز تعلق داشت 
یك مربی گمنام كروات به نام بگوویچ ( از استعدادهای ناب فوتبال جنوب چنان تیمی ساخت كه غیر از فتح‌ لیگ و هدیه آن به مردم رنج دیده خطه كارون، تیم ملی را نیز بیمه كرد. هنوز هم بازیكنانی نظیر كعبی، مبعلی، میرزاپور، كلاه كج، شیرین نسب و... در فوتبال ما تعیین كننده هستند البته دستاورد بگوویچ به یك هموطن دیگرش رسیده و او میوه این درخت بارور را چیده.
در جریان این مسابقات مصطفی آجورلو مدیرعامل باشگاه پاس تهران که تیمش یک نیم فصل تلخ را با هدایت مجید جلالی تجربه کرده بود، با استخدام مصطفی دنیزلی مربی مشهور فوتبال جهان و ترکیه، بزرگترین مربی خارجی باشگاهی را پس از انقلاب به خدمت گرفت. ولی این مربی هم نتوانست تیم پاس را بطور کامل از بحران نجات دهد و در نهایت سبزپوشان تهرانی جایگاه ششم لیگ را به خود اختصاص دادند.
البته شاگردان مصطفی دنیزلی در رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا بسیار خوش درخشیدند و با صعود به جمع هشت تیم برتر، نخستین تیم ایرانی نام گرفتند که به مرحله حذفی این مسابقات راه یافت اما شکست دراماتیک برابر العین امارات پایان دوران درخشش پاس تهران که با داشتن ورزشگاه اختصاصی، دو رسانه فعال و امکانات نرم افزاری و سخت افزاری، حرفه ای ترین باشگاه ایران بود.
در انتهای جدول هم تیم‌های پیکان و پگاه به دسته اول سقوط کردند و تیم‌های شهید قندی و راه آهن به عنوان دو تیم برتر لیگ دسته اول، جواز حضور در لیگ برتر پنجم را کسب کردند. البته آخرین دیدار مرحله دوره ای نهایی لیگ دسته اول که بین تیم‌های راه آهن و شهیدقندی برگزار شد و نتیجه عجیب 6 بر صفر به سود شاگردان کریمی در آن رقم خورد، با اعتراض تیم صنعت نفت همراه بود و تا مدتها حاشیه‌های بسیاری را برای این دو تیم و فوتبال باشگاهی ایران به همراه داشت.
نفراتی مثل ایمان مبعلی از فولاد، مهدی رجب‌زاده از ذوب‌آهن و غلامرضا عنایتی از استقلال بهترین بازیكنان حاضر در این دوره از رقابت‌ها بودند.
خاطره انگیزه‌ترین دیدار لیگ چهارم حرفه ای، دیدار فولاد خوزستان با استقلال در تهران بود كه این دیدار را فولاد با نتیجه دو بر یك به سود خود خاتمه داد.
ضمن اینکه در پایان این رقابت‌ها رضا عنایتی از تیم استقلال با 17 گل زده آقای گل شد و پس از وی رسول خطیبی از تیم سپاهان با 15 گل و فریدون فضلی از تیم ابومسلم با 14 گل، در رده‌های دوم و سوم برترین‌ گلزن‌های این مسابقات قرار گرفتند.

لیگ چهارم حرفه ای از دید آمار و ارقام:
تعداد تیم ها: 16 تیم در یک گروه - بازی ها به صورت رفت و برگشت
تاریخ  شروع مسابقات: دوشنبه 23/6/1383
تاریخ پایان مسابقات: دوشنبه 30/3/1384
تعداد بازی ها: 240 بازی
تعداد گل ها: 545
بهترین خط حمله: استقلال تهران با 51 گل زده
ضعیف ترین خط حمله: پگاه گیلان با 17 گل زده
بهترین خط دفاع: ذوب آهن اصفهان با 19 گل خورده
ضعیف ترین خط دفاع: شموشک نوشهر با 49 گل خورده
پرگل ترین بازی: صباباتری 4- برق شیراز 4 (هفته سیزدهم)
بیشترین برد: فولاد خوزستان (19 برد)
کمترین برد: پگاه گیلان (3 برد)
بیشترین تساوی: سپاهان اصفهان (14 تساوی)
بیشترین باخت: پگاه و پیکان (با 16 باخت)
کمترین باخت: استقلال تهران و فولاد خوزستان (با 4 باخت)
بهترین پنالتی زن: عباس آقایی با 3 ضربه پنالتی منجر به گل
بهترین بازیکن: ایمان مبعلی (فولاد خوزستان)
بیشترین پاس گل: جواد کاظمیان (پرسپولیس)با 10پاس گل

برترین گلزنان لیگ چهارم حرفه ای:
20 گل: رضا عنایتی (استقلال تهران)
15 گل: رسول خطیبی (سپاهان)
14 گل: فریدون فضلی (ابومسلم)
12 گل: علی دایی (صباباتری)و ایمان مبعلی (فولاد)
9 گل: آرش برهانی، ایمان رزاقی راد و جواد نکونام (پاس)، مهدی رجب زاده (ذوب آهن)و جواد کاظمیان (پرسپولیس)
8 گل: مهرداد اولادی و سهراب انتظاری (پرسپولیس)، حجت الله زاد محمود (استقلال اهواز)، احمد مومن زاده (فولاد)و فرشید طالبی (فجر سپاسی)

.

سومین دوره مسابقات لیگ برتر - سال 1382

تکرار ضیافت سبز پس از 11 سال

لیگ حرفه ای امسال، آخرین لیگ 14 تیمی در فوتبال ایران بود و از سال 83 لیگ ایران 16 تیمی شد.
سومین دوره لیگ برتر در حالی از تاریخ ششم شهریورماه 1382 آغاز شد که با توجه به تصمیم فدراسیون دادکان در مورد افزایش تعداد تیم‌ها از 14 تیم به 16 تیم از ابتدای لیگ چهارم، قوانین جدیدی در نحوه سقوط و صعود تیم‌ها در نظر گرفته شد، قوانینی که نخستین تغییرات محسوس در ساختار لیگ برتر را رقم زد.
تیم‌های لیگ سوم حرفه‌ای عبارت بودند از:
پاس ، استقلال ، فولاد ، ذوب‌آهن ، پرسپولیس ، سپاهان ، پیكان ، استقلال اهواز ، پگاه گیلان ، ابومسلم ، فجر شهید سپاسی ، برق شیراز ، سایپا  و شموشك نوشهر
پیش از آغاز این مسابقات، اکبر غمخوار مدیرعامل وقت پرسپولیس با اجرایی کردن پروژه حذف پروین که توسط هیئت مدیره این باشگاه تصویب شده بود، ضمن برکناری مربی اسطوره‌ای فوتبال پرسپولیس پس از سال‌ها، وینگو بگوویچ را به عنوان سرمربی جدید این تیم انتخاب کرد.
در این بین تمرینات این تیم با تعداد نفراتی اندک و بازیکنان تستی و در میان انتقاد شدید رسانه‌های گروهی آغاز شد و بازیکنان معترض هم با تشکیل یک گروه ویژه سعی در حمایت از پروین داشتند که بسیاری از آنها به پرسپولیس برگشتند، تعدادی مانند انصاریان مدتها پشت خط ماندند و بازیکنان مشهوری از جمله رهبری فرد و ابوالقاسم پور به تیم پاس پیوستند.
البته اکبر غمخوار با جذب علی دایی که پس از سال‌ها بازی در فوتبال اروپا و امارات به ایران آمد، ساشا ایلیچ، عیسی ترائوره، کاظمیان و یحیی گل محمدی ... تمدید قرارداد با بازیکنان بزرگی از جمله استیلی، باقری، کاویانپور، امامی‌فر و ... زمینه ساز تشکیل تیم پرستاره فوتبال ایران و یکی از پرحاشیه‌ترین تیم‌های تاریخ پرسپولیس شد.
در میان حاشیه‌‌های بسیار پرسپولیس، مصطفی آجورلو مدیرعامل وقت پاس ضمن برکنارکردن محترمانه شاهرخی که در لیگ دوم، پاس را به مقام نایب قهرمانی رسانده بود، مجید جلالی را سرمربی پاس کرد و با به خدمت گرفتن خداداد عزیزی، بهروز رهبری فرد، هاشمی نسب، ابوالقاسم پور و چند بازیکن سرشناس دیگر فوتبال، درسایه حمایت دو رسانه اختصاصی پاس تیمش را به خوبی آماده حضور در لیگ سوم کرد.

از سوی دیگر، محمدحسین قریب که جانشین علی فتح الله زاده در مدیریت استقلال شده بود، هم با برکناری رسمی "رولند کخ"، برای نخستین بار قلعه نویی را سرمربی استقلال کرد. این مربی هم با جذب رضا عنایتی، فابریستیو و گومز و میدان دادن به بازیکنان آینده سازی همچون صادقی و قربانی، استقلال جدیدی را روانه لیگ سوم کرد.
البته امیر قلعه نویی در نخستین سال هدایت آبی پوشان تهرانی، عملکرد بسیار خوبی با این تیم داشت و تا پایان هفته بیست و چهارم (دو هفته مانده به اتمام لیگ) با 48 امتیاز صدرنشین لیگ بود اما در سایه جنگ‌های رسانه‌ای که باشگاه پاس با داشتن دو رسانه، فاتح آن شد، در هفته بیست و پنجم در اهواز برابر همنام خود با نتیجه 2 بر یک شکست خورد تا پاس با پیروزی حساس 4 بر 3 در زمین سپاهان با 49 امتیاز صدرنشین مسابقات شود.
البته بسیاری خصوصا امیر قلعه نویی با اتکا به ارتباط نزدیک و صمیمانه سردار آجورلو و کاظمی سرمربی سپاهان، آن شکست خانگی زردپوشان اصفهانی برابر پاس را به نوعی تبانی دانستند تا زمینه قهرمانی سبزپوشان تهرانی فراهم شود
با توجه به تمام این اتفاقات، در هفته پایانی لیگ سوم در خرداد 83، سبزپوشان تهرانی با پیروزی 5 بر صفر برابر استقلال اهواز، برتری 3 بر 2 استقلال برابر پگاه را تحت الشعاع قراردادند تا در ورزشگاه دستگری و در حضور بیش از 8 هزارتماشاگر، قهرمانی در پرحاشیه ترین لیگ تاریخ فوتبال ایران را جشن بگیرند.ماجرا از این قرار بود که در روز پایانی استقلالی‌ها گوش به بازی همزمان دستگردی اكباتان بودند،‌جایی كه انتظار می‌رفت استقلال اهواز برای اعاده حیثیت خانوادگی‌اش جلوی پاس بایستد و حداقل یك مساوی از سبز‌ها بگیرد اما چشم‌تان روز بد نبیند. آنها كه هفته گذشته برادر را در اهواز متوقف كرده بودند شش گل (!) از پاس خوردند و مجید جلالی معروف به كامپیو‌تر را به قهرمانی رساندند.
به هر حال پاس که برخلاف سپاهان تازه از راه رسیده ، از مدعیان قدیمی قهرمانی در فوتبال ایران محسوب میشد جام سوم حرفه ای را به خانه برد.
در تیم قهرمان این دوره،‌حسن رودباریان،‌نیما نكیسا، محمد نصرتی، خداداد عزیزی، جواد نكونام، بهنام ابوالقاسم‌پور، بهروز رهبری فرد، مهدی‌هاشمی نسب،‌ ایمان رزاقی راد، آرش برهانی و بیژن كوشكی به مربیگری مجید جلالی حضور داشتند.
تیم فوتبال پاس تهران در حالی عنوان قهرمانی لیگ سوم را کسب کرد که در رقابتی نزدیک و پایاپای، استقلال تهران را در فتح این جام ناکام گذاشت و پس از سپاهان اصفهان خود را به عنوان مدعی جدید قهرمانی مطرح کرد.
در این بین سپاهان مدافع عنوان قهرمانی با ناکامی‌هایی که در این مسابقات با آنها روبرو شد و در نهایت به رده ششم اکتفا کرد، قانون نانوشته ناکامی قهرمانان لیگ در لیگ بعدی را شکل داد.
در مسابقات لیگ سوم حرفه‌ای، خداداد عزیزی، جواد نكونام و آرش برهانی از تیم پاس و محمود فكری از استقلال بهترین نفرات بودند.
در مسابقات لیگ 82، دیدار برگشت پاس و پرسپولیس كه طی آن،‌پاس با نتیجه چهار بر سه پرسپولیس را برد،‌جزو بازی‌های شایسته و خاطره انگیز این دوره از رقابت‌ها بود.
در سوی دیگر میدان با تدوین قوانین جدید سقوط و صعود تیم‌ها، سایپا و شموشک تیم‌های قعرنشین لیگ بصورت مستقیم به دسته پائین سقوط نکردند بلکه آنها در مسابقات دوره‌ای برابر تیم‌های شهید قندی یزد و صنعت نفت آبادان(تیم‌های سوم و چهارم لیگ دسته اول) به میدان رفتند.
در این مسابقه دوره ای تیم ساپیا با 3 پیروزی و 9 امتیاز و شموشک با 2 پیروزی، یک شکست و 6 امتیاز سهمیه خود در لیگ برتر را حفظ کردند تا با اضافه شدن صباباتری تهران و ملوان بندرانزلی، تیم‌های قهرمان و نایب قهرمان لیگ دسته اول، تعداد تیم‌های لیگ چهارم از 14 تیم به 16 تیم افزایش پیدا کند.

لیگ سوم حرفه ای از دید آمار و ارقام:
تعداد تیم ها: 14 تیم در یک گروه - بازی ها بصورت  رفت و برگشت
تاریخ شروع مسابقات: پنجشنبه 6/6/1382
تاریخ پایان مسابقات: سه شنبه 22/2/1383
تعداد بازیها: 182 مسابقه
تعداد گلها: 456 گل
بیشترین برد: پاس تهران (15 برد)
کمترین برد: سایپا تهران (3 برد)
بیشترین تساوی: سایپا تهران (12 تساوی)
بیشترین باخت: شموشک نوشهر (14 باخت)
کمترین باخت: استقلال تهران و پاس (3 باخت)
بهترین خط حمله: پاس تهران با 48 گل زده
ضعیف ترین خط حمله: شموشک نوشهر با 19  گل زده
بهترین خط دفاع: فولاد خوزستان با 22 گل خورده
ضعیف ترین خط دفاع: برق شیراز با 47 گل خورده
پرگل ترین بازی:پرسپولیس 8- پگاه گیلان2 (هفته اول)
بیشترین داوری: جلال مرادی (18 بار)
بیشترین کمک داوری: حسین نجاتی (20 بار )
تعداد کارت های قرمز: 62 کارت 
تعداد کارت های زرد:673 
تیم اخلاق: ابومسلم خراسان (25 کارت زردو1 کارت قرمز) 
بیشترین پاس گل: رضا عنایتی با 7 پاس گل 
بهترین پنالتی زن: ادموند بزیک(سپاهان) با 5 پنالتی منجر به گل

برترین گلزنان لیگ سوم حرفه ای:
15 گل: علی دایی (پرسپولیس)
12 گل: آرش برهانی (پاس)
11 گل: رضا عنایتی (استقلال تهران)
10 گل: جواد نکونام (پاس)
9 گل: خداداد عزیزی (پاس)، مهدی رجب زاده (ذوب آهن)، امیر خلیفه اصل (استقلال اهواز) و ایمان رزاقی راد(ابو مسلم)
8 گل: پژمان نوری (پگاه گیلان)، ایمان مبعلی (فولاد)، آدریانو آلوز (استقلال اهواز)، محسن بیاتی نیا (پاس) و رسول خطیبی (سپاهان)

.